Edhe pse mund të ketë qenë zhgënjyese, tek e fundit, për shumë prej shtetasve të gadishullit ballkanik, të cilët përfituan nga procesi i liberalizimit të vizave, me vendet e zonës “Shengen”, prapë se prapë ka një diferencim dukshëm të madh në vlerësimin që u bë.

Ngjan si një proces selektiv, popujsh, besimesh, racash etj... Paralelisht me perceptimin për faktorët vlerësues, (ata janë grupet e ekspertëve të BE-së) , ka sidomos një mendim pozitiv, edhe për faktorin e brendshëm, për reformat dhe implementimin e tyre në realitetin shqiptar. Fundja ka një realitet të psikologjisë ballkanike dhe për më tepër një mentalitet postdiktature.

Të një prej diktaturave më të egra dhe më çnjerëzore të botës dhe krejt sistemit komunist. Ato që pjesa tjetër e botës perëndimore i kaloi në disa stade të zhvillimit të saj, që erdhën mbase jo si faza të një sistemi të menduar shoqëror, por vetë zhvillimi dialektik pati një natyrshmëri më të plotë dhe, më koherente, tek ne u desh të kalohej ose “tangent” ose “nxitueshëm” për të arritur kohën e humbur.

Pra, pa e arritur shoqëria pjekurinë e domosdoshme për kapërcim të mëtejshëm në mënyrë natyrale të stadeve të zhvillimit (është fjala krahas zhvillimit ekonomik edhe atij mental). Ndryshe, pa ardhur reformat si domosdoshmëri, që duhet ti përgjigjeshin zhvillimit ekonomik-shoqëror.

Kur u kalua nga epoka e gurit në atë të hekurit, apo nga paleoliti në neolit, ishte një domosdoshmëri që erdhi si një sistem përmirësimesh, zhvillim artizanal dhe, mënyrë jetese. Por edhe format e tjera të sistemeve shoqërore, kapërcimin nga një formë më e ulët në një më të zhvilluar e arritën në momente të caktuara, (kushte të caktuara të pjekurisë së shoqërisë).

Kjo ndoshta nuk ngjan në të dhëna statistikore, por ngjan së paku moralisht. Ka formën e frymëzimit të njëjtën me ato.

Askush nuk pret sot që pallati, lagjja, zona apo komuniteti i veçantë të protestojë për një padrejtësi, shkelje ligjore, për moszbatim ligji nga organet e caktuara, për mungesë uji, energjie, për format e ndryshme të vjedhjes së qytetarit që i përdor vetë shteti, për varfërinë, për mungesën e perspektivës për të rinjtë, studentët, etj. etj...

Këto forma të protestave dhe reagimit qytetar, priten që të organizohen dhe monitorohen veç nga partitë politike. Ato duhet të vihen në krye të këtyre punëve. Dhe pastaj njerëzit besojnë dhe mund të dalin. Përndryshe, “Të jetë mirë udhëheqja” , pa do bëjmë si do bëjmë...

Kjo është psikologjia. Duke besuar në deduksionin e mësipërm, mund të merret pa arsyetim të mëtejmë si e mirëqenë edhe metoda selektive që përdori BE-ja për favorizim dhe diferencim në dhënien e “vistos” disa vendeve të Ballkanit perëndimor, për lëvizje të lirë në zonën Shengen.

Ndërsa pezulloi nga kjo e drejtë vetëm dy vende me shumicë popullsie myslimane, siç janë Shqipëria dhe Bosnjë-Hercegovina. Por edhe kjo logjikë bie lehtësisht nëse do të vazhdonim linjën e statistikave. Sikur të konsideronim Shqipërinë 100% popullsi myslimane, brenda vetë kufijve të censuruar të saj kemi maksimumi një popullsi prej afërsisht 4-milionë banorësh. Kur popullsia Europiane është rreth 4,5-5 për qind milionë. Pra as 1% e saj nuk është e besimit mysliman, çfarë raportesh do ti prishte kësaj të fundit ajo? Ndërsa në Europë e dinë shumë mirë se sa fanatikë janë në besim Shqiptarët.

Gjë e dëshmuar në shekuj, është bashkëjetesa e besimeve të ndryshme në një harmoni dhe paqe të pashembullt, e nga e cila ka se çfarë mund të mësojë edhe vetë Europa. Madje është një vlerë që shqiptarët i sjellin europës.

Pastaj, edhe vetëm me një verifikim të thjeshtë po të duash mbi vendet e ballkanit, do të vëresh menjëherë se disa shtete rreth Shqipërisë, sidomos Serbia, nuk ka pse të përkëdhelej kaq shumë nga perëndimi. Ndërsa ka qenë një ndër më destabilizueset, vazhdon edhe pas konçesioneve që i bëhen, të jetë njëri prej vendeve më problematikë të ballkanit në Europë.

Por: “S’kam çfarë ti bëj gomarit dhe i bie samarit” dhe penalizohet vetëm Shqipëria dhe, Bosnje Herzegovina. Kriminaliteti më i madh në Ballkan nuk ndodh për shkak të shqiptarëve, por atë e bëjnë grupet kriminale dhe mafia serbe. Vetëm një fakt. Atë që Europa përpiqet ta bëjë këtu e dhjetë vjet në Kosovë, pra stabilizimin e këtij shteti, e shkatërron brenda një nate shteti dhe politika serbe.

Sa miliona dollarë ka hedhur BE-ja në veri të Kosovës dhe, nuk po ja sheh akoma hajrin atij investimi kolosal? Le ti konvertojë ato në vepra, sa të tilla do të kishte ngritur ky komunitet në veri apo jug të Kosovës dhe, çfarë vlerash do të kishin ato për komunitetet e ndryshme serbre, shqiptare, turke, boshnjake etj., etj. po të ishin realizuar?

Po e njëjta gjë mund të thuhet edhe për Maqedoninë. Në këtë shtet nuk mund të flitet për liri dhe të drejta të njeriut. Aty, po mund të flitet vetëm për shovinizëm të etur sllav kundër Shqiptarëve. Dhe me politikën e liberalizimit të vizave vetë Europa e ndihmon shtetin xhuxh sllav që ta bëjë edhe më të lehtë ç’kombëtarizimin e atij vendi nga etnia Shqiptare.

Të dhënat e këtyre ditëve tregojnë se pjesë të mëdha të territorit të banuar nga shqiptarë etnikë, po shpopullohen. Ata kanë kërkuar azil në shtete të Europës. Kjo gjë, tërthorazi po e ndihmon politikën shqiptarofobe maqedonase në synimet e saj. Po kështu në territorin shqiptar nën administrimin serb, në Luginën e Preshevës, përditë e më shumë po ikin popullsi shqiptare.

Kështu që procesi i liberalizimit të vizave na del si një dhuratë e dyfishtë për këto dy vende. Një dhuratë që, mbase edhe vetë Europa nuk do të dëshironte ta jepte. Ndërsa në Shqipëri, asnjëherë për shkak të dhunës shtetërore, apo politikave të tilla nuk është detyruar ndonjë komunitet, apo minoritet që të zbrazin vendbanimet e tyre.

Këtë gjë, as politika shtetërore, por as mentaliteti shqiptar nuk mund ta përdorë kurrë. Përkundrazi bashkëjetesa dhe toleranca në harmoni të plotë, midis komuniteteve, racave, ngjyrave, besimeve, grupeve të ndryshme të interesit është gjëja më normale që mund të vëresh në vend...

Ndërsa raportet e grupeve të ekspertëve të BE-së, kanë vlerësuar me vërejtje të vogla reformat dhe realizimin e procedurave të udhërrëfyesit për liberalizim të vizave, ka një mungesë të pashpjegueshme (mbase dëshire) nga ana e vendimmarrësve evropianë. Gjë që ka sjellë diferenca të mëdha në realitetin ballkanik, duke dhënë shkak që të besohet se selektiviteti dhe, konsideracionet sipas pëlqimeve mund të jenë kriteret bazë që i kanë shërbyer vlerësimit të deritanishëm.

Nëse është kështu, kjo gjë do të zhvlerësonte më tej institucionet e Brukselit, politikat dhe vetë besimin qytetar në sistemin e vlerave të tij... Duke e nxjerrë përpjekjen disa vjeçare dhe, rropatjen e shumë shoqërive ende të paintegruara në të, në një zhgënjim të madh të pariparueshëm. Nëse ka një sistem kriteresh mbi të cilat bazohet BE-ja për vlerësimin e përparimit që këto vende kanë bërë në përpjekje për demokratizim dhe integrim në BE, ai duhet të ketë po të njëjtën vlerë për secilin prej shteteve që monitorohen. Selektiviteti nuk bën më tepër se të përkeqësojë edhe më tej marrëdhëniet edhe mes vetë këtyre shteteve, të cilat edhe ashtu delikate dhe të brishta janë....

bashaagim@hotmail.com



E Premte, 05 Mars 2010