Vëmendja e Prishtinës, e Beogradit dhe e Bashkimit Evropian është kthyer kah Veriu problematik i Kosovës. Natyrisht, platformat dhe strategjitë e veprimit janë ndryshme. I përbashkët duket se është vetëm problemi.



Deklarata që i dha të mërkurën portalit EurActiv, ambasadori i Serbisë në Berlin Ivo Viskovic, se zgjidhja definitive e “problemit të Kosovës mund të gjendet atëherë kur Serbia të anëtarësohet në BE”; por, edhe ajo e shefit të tij, Vuk Jeremic, i cili po të mërkurën në Budapest theksoi se, nëse Serbisë do t’i duhet të zgjedhë mes Kosovës dhe BE, ajo do të zgjedhë Kosovën, tregojnë se ekziston një presion ndaj Beogradit për ndërrimin e kursit politik ndaj Kosovës.

Paralelisht, zëdhënësi i Qeverisë së Kosovës, Memli Krasniqi, po të njëjtën ditë deklaroi se idetë e tilla të Beogradit ose të dikujt tjetër nuk duhet të merren seriozisht, ngase bisedime për statusin s’mund të ketë më kurrë.

“Është qesharake që dikush të bjerë në grackën e mendimeve se përsëri mund të ketë negociata për statusin e Kosovës. Të gjithë atyre që kanë hezitime apo huti të tilla iu themi që t’i heqin, sepse pavarësia e Kosovës është e pakthyeshme, e patjetërsueshme dhe e përhershme. Idetë për negociata të tilla, që mund të gjenerojnë në Beograd apo diku tjetër, janë absolutisht të parëndësishme dhe s’duhet t’i marrim seriozisht”, theksoi Krasniqi para gazetarëve. Megjithatë, Krasniqi nuk ia mbylli dyert Serbisë për bisedime që ndërlidhen me bashkëpunimin rajonal dhe që janë në funksion të përmirësimit të jetës së qytetarëve të dy shteteve.

Ngjashëm me zëdhënësin e Qeverisë së Kosovës mendon edhe ambasadori britanik në Beograd, Stephen Wordsworth. Gjatë një interviste për gazetën beogradase ‘Vecernje Novosti’, Wordsworth theksoi të mërkurën se statusi i Kosovës është çështje e mbyllur.

“Bisedimet ndërmjet Beogradit e Prishtinës janë të nevojshme, por jo për statusin dhe njohjen e pavarësisë, por rreth asaj se si të zgjidhen problemet e shumta, ashtu që njerëzve që jetojnë në Kosovë t’iu sigurohet një jetë më e mirë. Kjo gjë domosdoshmërisht nënkupton edhe njohjen formale të pavarësisë”, deklaroi ambasadori Wordsworth.



Tri versione të ndryshme

Ajo që bie në sy është se kemi të bëjmë me tri qasje të ndryshme rreth problemit të Kosovës, gjegjësisht veriut të saj. E para është një qasje e padefinuar e BE-së, sipas së cilës integrimi i Serbisë dhe raportet e saj ndaj Kosovës janë dy çështje të ndara; e dyta, një qasje shantazhuese e Serbisë ndaj bashkësisë ndërkombëtare, ngase ajo çështjen e integrimit të Veriut në Kosovë e konsideron problem të brendshëm, ose e lidh me referendumin për ndarje të Republika Srpska-s; dhe e treta, një qasje e qartë dhe praktike e grupit të vendeve të Kuintit (SHBA, Britania e Madhe, Franca dhe Gjermania) dhe e Qeverisë së Kosovës, sipas së cilës statusi është punë e përfunduar, por jo edhe raportet ndërfqinjësore mes Serbisë dhe Kosovës.

Në fakt, që nga publikimi i strategjisë për integrimin e veriut problematik të Kosovës, ndonëse jo publikisht, Serbia po përballet me presione diplomatike për ndërrimin e kursit politik ndaj Kosovës. Edhe pse askush zyrtarisht nuk e konfirmon se nga ministri i Jashtëm Jeremic është kërkuar “zbutja e retorikës rreth Kosovës”, e as ajo që Serbia duhet ta pranojë Kosovën para hyrjes në BE, deklaratat e fundit të komisares britanike për Politikë të Jashtme të BE, Catherine Ashton, dhe të ambasadorëve të Gjermanisë dhe Francës në Beograd, Wolfram Mass dhe Juan Fransoa Teral, treguan haptas se Kosova për ta është një partner rajonal dhe se, si pasojë, Serbia “duhet t’i zgjidhë problemet e saj me këtë fqinj”.

Pra, vendet e Kuintit konsiderojnë që këto dy çështje s’mund të ndahen nga njëra-tjetra, njësoj siç rezulton se brenda BE nuk ka harmonizim qëndrimesh rreth qasjes ndaj Kosovës. Përndryshe, si mund të kuptohet zgjatja e mandatit të përfaqësuesit të lartë civil në Kosovë, Pieter Feith, nga ana e BE, menjëherë pas publikimit të strategjisë së tij për integrimin e Veriut?

“Edhe pse Strategjia s’e gëzon përkrahjen e BE, kjo s’do të thotë që BE e mbështet mosbashkëpunimin në elementet e këtij dokument që lidhen me qasjen e përbashkët të BE ndaj veriut”, deklaroi ditë më parë i dërguari i BE në veri të Kosovës, Michele Guiffoni, por pa sqaruar se për cilën qasje të përbashkët po fliste.

Si pasojë e kësaj paqartësie në BE – hiq vendet e Kuintit - vjen edhe perceptimi i ndryshëm në Beograd dhe Prishtinë rreth asaj se ç’lloj bisedimesh mund të ketë mes tyre. Beogradi ende konsideron se nuk e ka humbur Kosovën dhe se ka vend për kthim të çështjes prapa, ndërkaq sipas Prishtinës dhe vendeve të kuintit ky tregim ka përfunduar, por fokusi vihet në çështjet teknike nga të cilat do të përfitonin qytetarët e të dy vendeve.

Sado e dhimbshme që mund të tingëllojë, praktika e deritanishme në Ballkan ka treguar se sa herë që iniciativat për stabilizimin rajonal i janë lënë në duar tekave të liderëve rajonalë, bashkësia ndërkombëtare ka paguar një faturë të dyfishuar.

10 vjet kanë qenë të mjaftueshme që Beogradi ta ridefinojë politikën ndaj vendeve fqinje. Kështu që, ofrimi i rasteve të pafundme për Serbinë me kalimin e kohës u tregua një qasje kontraproduktive. Dhuratat e pamerituara të para vitit të ri, në formën e heqjes së vizave dhe pranimit të kandidaturës për anëtarësim, tek Serbia nxitën bindjen se është shteti më i rëndësishëm rajonal. Një mendim i tillë sikur po e nxit Beogradin që të mos përfillë asnjë rekomandim të diplomacisë ndërkombëtare, por që të dalë me ide dhe kalkulime irracionale. Këto kalkulime, kryesisht të shprehura përmes gojës së kryediplomatit Jeremic dhe me një mosakordim total të BE-së rreth çështjes së Kosovës, e rrjedhimisht edhe Veriut, po e mbajnë të konservuar këtë pjesë të Kosovës ashtu siç është – si një rezervat krimi të organizuar.

Nëse iniciativat e shteteve të kuintit nuk pasohen me një mospërfshirje aktive të BE-së për integrimin e Veriut, dhe me ndërprerjen e një politike shantazhuese të Beogradit, sigurisht që problemi i Veriut s‘do të zgjidhet. Dhjetë vjetët e kaluara e dëshmuan qartë këtë gjë...



E Premte, 05 Mars 2010