E Diele, 21 Dhjetor 2014



Kurveleshi, krahina dhe prejardhja e emrit

Agim Rusto

Krahina e Kurveleshit shtrihet n? per?ndim midis Lumit t? Shushic?s dhe atij t? Borshit, n? veri dhe verilindje ka kufi lumin e Vjos?s dhe n? jug Kardhiqin dhe ka nj? siperfaqe t? p?rgjithshme prej afro 700 km2.

Sipas dokumenteve ekzistuese kjo krahin? ?sht? organizuar si nj?si m? vehte, t? em?rtuar Kurvelesh, me 33 fshatra nga pushtuesit osman? n? fund t? shek t? XVI-te (sipas regjistrit t? vitit 1583). Megjithat? duhet theksuar se banor?t e k?saj treve i rregullonin mardh?niet e ndryshme shoq?rore sipas te drejt?s s? tyre zakonore dhe jo ligjeve osmane, duke u vetqeverisur thuajse gjat? gjith? pushtimit osman.

Qendra e krahin?s Kurveleshit ka l?vizur sipas zhvillimeve t? koh?s nga Himara, n? Ku? dhe n? Progonat. Pas luftes s? par? bot?rore n? vitin 1923, Kurveleshi u b? serish nj?si administrative n? shkalle n?nprefekture, por k?t? radh? vet?m me 15 fshatra, kryesisht me fshatrat tradicionale etnokulturore, me qendr?n e n?nprefektur?s n? Gusmar. Ajo p?rb?hej nga tre komuna q? ishin :

- Komuna (Krahinaria) e Kolonj?s me fshatrat Golem,Picar, Kolonj?, Medar e Kaparjel. Kjo komun? n? vitin 1936, p?r shkak t? v?shtir?sive t? komunikimit me qendr?n e n?nprefektur?s n? Gusmar, sidomos n? periudh?n e dimrit ku dimri zgjaste 4-5 muaj e izolohej krejt?sisht, me k?rkes?n e tyre, u shk?put nga n?nprefektura e Gusmarit dhe kaloj? n? vart?si administrative t? komunes s? Kardhiqit me qend?r Gjirokastr?n.

- Komuna e Ku?it me fshatrat Ku?, Bolen?, Fterr?, ?orraj, e Kallarat.

- Komuna e Gusmarit me fshatrat Gusmar, V?rmik, Nivic?, Rexhin, Progonat dhe Lekdush.

Nga viti 1946 deri n? vitin 1949 q?ndra administrative e Kurveleshit, n? shkall? lokaliteti, kaloi n? Ku?. N? vitin 1949, me organizimin e ri administrativ, Kurveleshi u shp?rb? si nj?si administrative, duke kaluar fshatrat n? vart?si t? rretheve Tepelen? (Kurveleshin i Siperm p?rve? Vermikut), Gjirokast?r (fshatrat e komun?s s? Kolonj?s), Vlor?s (Kurveleshin e posht?m p?rfshire dhe V?rmikun). Ne vitin 1960 fshatrat Fterr? dhe ?orraj, me k?rkes?n e tyre, kaluan n? vart?si t? rrethit t? Sarand?s.

Kurveleshi i Sip?rm, ky v?nd i ashp?r, por i bukur malor ?sht? i vendosur midis maleve n? form?n e nj? k?shtjelle gjigande. Ka pamjen e nje rrafshnalte t? lart? e ndar? nga rr?ke dhe p?rrenj t? shumt?, q? dep?rtojne deri n? zem?r t? k?saj mal?sie, duke krijuar kanione t? shumta dhe mjaft interesante. Format karstike m? t? p?rhapura n? k?t? krahin? jan? nga m? t? ndryshmet, duke filluar nga m? t? thjeshtat deri n? ato m? t? nd?rlikuarat, nga brazdat deri tek poljet karstike, nga zgavrat n?ntokesore tek shpellat.

Nga pikpamja gjeologjike, kufiri m? i qart? ?sht? n? pjes?n verilindore t? k?saj malsie. Nga verilindja dhe lindja ky kufi kalon n? vargun K?ndrevic? -Trushnic?-Mali i That?-Buza e Bredhit-Mali i Picarit. Pjes?n tjet?r t? teritorit e kapin kodrat dhe luginat e ngushta. Malet jane vendosur njeri pas tjetrit, duke formuar vargje malore, nga t? cilat dy jan? ato q? dallohen m? qart?. Vargu malor verilindor fillon tek pjesa m? jugore e maj?s Tartar, vazhdon me maj?n e Kendrevic?s, q? p?rb?n dhe pik?n m? t? lart? t? k?tij vargu me 2.122 m , nj?kohesisht edhe kuot?n m? t? lart? t? rrethit t? Tepelen?s. Gjat?sia e k?tij mali ?sht? afro 7 km dhe gjer?si 2-3 km. Pjesa e sip?rme e k?tij mali ?sht? e p?rb?r? prej formacionesh g?lqerore, kurse pjesa e mesme dhe e posht?me gelqeroret jan? t? p?rzier me thjerza stralli. Dimri k?tu ?sht? i ashp?r dhe me d?bor? t? shumt?, e cila n? maj?n e lart? q?ndron edhe n? ver?. N? drejtimin veri lindor lart?sohet mali i Trushnic?s 1.617 m i lart?, me maja t? rrumbullakosura dhe pak t? coptuara nga veprimtarit? erozive. Lumi i B?n??s e ndan malin e Trushnic?s nga Buza e Bredhit q? vazhdon me malin e e Picarit ku mbyllet dhe kufiri juglinor i k?saj krahine. N? pjes?n jugper?ndimore, Kendrevica ulet n? Qaf?n e Luadhit, q? sh?rben si nyje lidh?se nd?rmjet Kurveleshit t? Sip?rm dhe atij te Posht?m. Pastaj ngrihet p?rs?ri mali i K?busit dhe Katana q? ulen tek gryka e Zhurit t? Ku?it dhe vazhdojn? me malin e That? i cili p?rb?n kufirin jugor t? k?saj krahine.

Mali i that? ka lart?si 1.668 m ku pjerr?sia e shpateve t? tij nuk ?sht? e madhe, por ato jan? kryesisht t? xhveshura ku jane t? zhvilluara gj?r?sisht dukurit? karstike. Pastaj m? n? jug Mali i That? vazhdon me qaf?n e Gurit t? Shpuar q? sh?rben p?r lidhjen e fshatit Progonat m? at? t? Golemit q? i p?rket rrethit t? Gjirokastres. Me tej ky varg p?rfundon tek mali Buza e Bredhit.

Territori i k?saj mal?sie shtrihet n? dy polje karstike, (poljet jan? gropa me pamje t? sip?rfaqes s? rrethit, elipsit ose e ?rregullt disa dhjetra km2, q? kufizohen nga t? gjitha an?t me shpate malesh), polja e Progonatit dhe ajo e Nivic?s. Si mure ndar?se midis poljes s? Progonatit dhe asaj t? Nivic?s sh?rben zona kodrinore ? Gusmarit me drejtim lindje - per?ndim, q? ?sht? e vetmja zon? ku g?lqeroret pllakor? jan? zhveshur nga materiali i im?t, i patretsh?m dhe kan? dale drejtp?rdrejt n? siperfaqe.

Ndryshe nga polja e Progonatit, e cila dallohet p?r nj? bazament t? shesht? dhe pak a shum? uniforme, polja e Nivic?s nuk e ka nj? t? till?, fundi i saj ?sht? i ?rregullt , me kodra t? zhveshura e t? p?r?ara nga rr?ke t? shumta.

Banor?t e k?saj krahine, p?rsa i p?rket origjin?s s? tyre, duke u nisur nga te dh?nat arkeologjike, linguistike dhe historike tregojn? se jan? banor? t? lasht? e autokton? t? k?saj krahine. Fisi i fundit Ilir q? ka banuar n? treven e k?saj krahine ka q?n? fisi i Korvesejve, prej t? cilit e ka prejardhjen edhe kjo krahin? : Kurvelesh .

- N? vitin 1481 n? kryengritjen kunder turq?ve q? shp?rtheu me qender n? k?t? krahin? n? nj? dokument t? koh?s nga studimet e Sufflay t? publikuar n? librin e tij ?Serbi i Arnanasi?, (Serb?t dhe Shqiptar?t),faqe 65, botuar n? Tirane n? vitin 1926 thuhet :

??.Le ta shoh? zot?ria jote ?far? do t? b?nin p?r juve n? Vlor?, se Plesajt e Korvesejt jan? me zoterin? t?nde...?dhe?...popullsia e ketyre mal?sive jan? m? shum? se 50 fshatra, ku dalloheshin krahina si nj?si etnike m? vete e n? treva t? ve?anta, Himarjot?t, Grisejt? e Korvesejt?.?

- Prof. Dr. Ismet Elezi n? librin e tij ?E drejta zakonore e lab?rise?, viti 2002, duke hedhur posht? pohimet e E.?elebia thot? se:?Shkenca jon? ka argumentuar se emri Kurvelesh rrjedh nga fisi Ilir i Korvesejve, q? banonin n? k?t? krahin? gjat? mesjet?s s? her?shme?.

- E nj?jta tez? ?sht? mbrojtur dhe nga Rrok Zojzi n? librin e tij ?Etnografia Shqiptare?.

T? pes? fshatrat e k?saj krahine kan? altituda t? ndryshme nga niveli i detit: Progonati 957 m, Gusmari 943 m, Lekdushi 1207 m dhe Nivica 674 m . Pika m? e ul?t e k?saj krahine ?sht? n? Nivic? (Te ura e Lumit) me 670 m, kur lart?sia mesatare e rrethit ?sht? rreth 730 m.



E Hene, 18 Korrik 2011



Komento

TIRANË, 9 Dhjetor /ATSH/ -Kryeministri Edi Rama është sot në Bruksel për të marrë pjesë në...
Me ligjin e ri të miratuar së fundmi, një i vetpunësuar mund të blejë 20 vjet me rreth 200 mijë lekë...
Me 155 vota “pro” u votua buxheti i shtetit për vitin 2015, në një votim ku morën pjesë 290...
Zyrtarët amerikanë paralajmërojnë se publikimi i një raporti mbi disa praktika të CIA në...
Mijëra hungarezë protestuan kundër korrupsionit në organin tatimor të vendit dhe kërkuan më...
Rusia thotë se është e përkushtuar për të zhvilluar bisedime këtë javë me qëllimin...
Hapet rruga për qarkullimin në mënyrë eksperimentale të autobusave pa drejtues mjeti në Greqi, me...
Rritje 1,9% ka shënuar produkti i përgjithshëm i brendshëm (PBB) në tremujorin e tretë të këtij...
Në 25,9% është evidentuar niveli i papunësisë në Greqi në gusht 2014, duke shënuar një...
Papa Françesku, i kërkoi sot Lindjes së Mesme dhe Turqisë në mënyrë të veçantë...


© Copyright 2003 - 2014  Tribuna   Te gjitha te drejtat e rezervuara WPP