E Enjte, 30 Tetor 2014



Kurveleshi, krahina dhe prejardhja e emrit

Agim Rusto

Krahina e Kurveleshit shtrihet nė perėndim midis Lumit tė Shushicės dhe atij tė Borshit, nė veri dhe verilindje ka kufi lumin e Vjosės dhe nė jug Kardhiqin dhe ka njė siperfaqe tė pėrgjithshme prej afro 700 km2.

Sipas dokumenteve ekzistuese kjo krahinė ėshtė organizuar si njėsi mė vehte, tė emėrtuar Kurvelesh, me 33 fshatra nga pushtuesit osmanė nė fund tė shek tė XVI-te (sipas regjistrit tė vitit 1583). Megjithatė duhet theksuar se banorėt e kėsaj treve i rregullonin mardhėniet e ndryshme shoqėrore sipas te drejtės sė tyre zakonore dhe jo ligjeve osmane, duke u vetqeverisur thuajse gjatė gjithė pushtimit osman.

Qendra e krahinės Kurveleshit ka lėvizur sipas zhvillimeve tė kohės nga Himara, nė Kuē dhe nė Progonat. Pas luftes sė parė botėrore nė vitin 1923, Kurveleshi u bė serish njėsi administrative nė shkalle nėnprefekture, por kėtė radhė vetėm me 15 fshatra, kryesisht me fshatrat tradicionale etnokulturore, me qendrėn e nėnprefekturės nė Gusmar. Ajo pėrbėhej nga tre komuna qė ishin :

- Komuna (Krahinaria) e Kolonjės me fshatrat Golem,Picar, Kolonjė, Medar e Kaparjel. Kjo komunė nė vitin 1936, pėr shkak tė vėshtirėsive tė komunikimit me qendrėn e nėnprefekturės nė Gusmar, sidomos nė periudhėn e dimrit ku dimri zgjaste 4-5 muaj e izolohej krejtėsisht, me kėrkesėn e tyre, u shkėput nga nėnprefektura e Gusmarit dhe kalojė nė vartėsi administrative tė komunes sė Kardhiqit me qendėr Gjirokastrėn.

- Komuna e Kuēit me fshatrat Kuē, Bolenė, Fterrė, ēorraj, e Kallarat.

- Komuna e Gusmarit me fshatrat Gusmar, Vėrmik, Nivicė, Rexhin, Progonat dhe Lekdush.

Nga viti 1946 deri nė vitin 1949 qėndra administrative e Kurveleshit, nė shkallė lokaliteti, kaloi nė Kuē. Nė vitin 1949, me organizimin e ri administrativ, Kurveleshi u shpėrbė si njėsi administrative, duke kaluar fshatrat nė vartėsi tė rretheve Tepelenė (Kurveleshin i Siperm pėrveē Vermikut), Gjirokastėr (fshatrat e komunės sė Kolonjės), Vlorės (Kurveleshin e poshtėm pėrfshire dhe Vėrmikun). Ne vitin 1960 fshatrat Fterrė dhe ēorraj, me kėrkesėn e tyre, kaluan nė vartėsi tė rrethit tė Sarandės.

Kurveleshi i Sipėrm, ky vėnd i ashpėr, por i bukur malor ėshtė i vendosur midis maleve nė formėn e njė kėshtjelle gjigande. Ka pamjen e nje rrafshnalte tė lartė e ndarė nga rrėke dhe pėrrenj tė shumtė, qė depėrtojne deri nė zemėr tė kėsaj malėsie, duke krijuar kanione tė shumta dhe mjaft interesante. Format karstike mė tė pėrhapura nė kėtė krahinė janė nga mė tė ndryshmet, duke filluar nga mė tė thjeshtat deri nė ato mė tė ndėrlikuarat, nga brazdat deri tek poljet karstike, nga zgavrat nėntokesore tek shpellat.

Nga pikpamja gjeologjike, kufiri mė i qartė ėshtė nė pjesėn verilindore tė kėsaj malsie. Nga verilindja dhe lindja ky kufi kalon nė vargun Kėndrevicė -Trushnicė-Mali i Thatė-Buza e Bredhit-Mali i Picarit. Pjesėn tjetėr tė teritorit e kapin kodrat dhe luginat e ngushta. Malet jane vendosur njeri pas tjetrit, duke formuar vargje malore, nga tė cilat dy janė ato qė dallohen mė qartė. Vargu malor verilindor fillon tek pjesa mė jugore e majės Tartar, vazhdon me majėn e Kendrevicės, qė pėrbėn dhe pikėn mė tė lartė tė kėtij vargu me 2.122 m , njėkohesisht edhe kuotėn mė tė lartė tė rrethit tė Tepelenės. Gjatėsia e kėtij mali ėshtė afro 7 km dhe gjerėsi 2-3 km. Pjesa e sipėrme e kėtij mali ėshtė e pėrbėrė prej formacionesh gėlqerore, kurse pjesa e mesme dhe e poshtėme gelqeroret janė tė pėrzier me thjerza stralli. Dimri kėtu ėshtė i ashpėr dhe me dėborė tė shumtė, e cila nė majėn e lartė qėndron edhe nė verė. Nė drejtimin veri lindor lartėsohet mali i Trushnicės 1.617 m i lartė, me maja tė rrumbullakosura dhe pak tė coptuara nga veprimtaritė erozive. Lumi i Bėnēės e ndan malin e Trushnicės nga Buza e Bredhit qė vazhdon me malin e e Picarit ku mbyllet dhe kufiri juglinor i kėsaj krahine. Nė pjesėn jugperėndimore, Kendrevica ulet nė Qafėn e Luadhit, qė shėrben si nyje lidhėse ndėrmjet Kurveleshit tė Sipėrm dhe atij te Poshtėm. Pastaj ngrihet pėrsėri mali i Kėbusit dhe Katana qė ulen tek gryka e Zhurit tė Kuēit dhe vazhdojnė me malin e Thatė i cili pėrbėn kufirin jugor tė kėsaj krahine.

Mali i thatė ka lartėsi 1.668 m ku pjerrėsia e shpateve tė tij nuk ėshtė e madhe, por ato janė kryesisht tė xhveshura ku jane tė zhvilluara gjėrėsisht dukuritė karstike. Pastaj mė nė jug Mali i Thatė vazhdon me qafėn e Gurit tė Shpuar qė shėrben pėr lidhjen e fshatit Progonat mė atė tė Golemit qė i pėrket rrethit tė Gjirokastres. Me tej ky varg pėrfundon tek mali Buza e Bredhit.

Territori i kėsaj malėsie shtrihet nė dy polje karstike, (poljet janė gropa me pamje tė sipėrfaqes sė rrethit, elipsit ose e ērregullt disa dhjetra km2, qė kufizohen nga tė gjitha anėt me shpate malesh), polja e Progonatit dhe ajo e Nivicės. Si mure ndarėse midis poljes sė Progonatit dhe asaj tė Nivicės shėrben zona kodrinore ė Gusmarit me drejtim lindje - perėndim, qė ėshtė e vetmja zonė ku gėlqeroret pllakorė janė zhveshur nga materiali i imėt, i patretshėm dhe kanė dale drejtpėrdrejt nė siperfaqe.

Ndryshe nga polja e Progonatit, e cila dallohet pėr njė bazament tė sheshtė dhe pak a shumė uniforme, polja e Nivicės nuk e ka njė tė tillė, fundi i saj ėshtė i ērregullt , me kodra tė zhveshura e tė pėrēara nga rrėke tė shumta.

Banorėt e kėsaj krahine, pėrsa i pėrket origjinės sė tyre, duke u nisur nga te dhėnat arkeologjike, linguistike dhe historike tregojnė se janė banorė tė lashtė e autoktonė tė kėsaj krahine. Fisi i fundit Ilir qė ka banuar nė treven e kėsaj krahine ka qėnė fisi i Korvesejve, prej tė cilit e ka prejardhjen edhe kjo krahinė : Kurvelesh .

- Nė vitin 1481 nė kryengritjen kunder turqėve qė shpėrtheu me qender nė kėtė krahinė nė njė dokument tė kohės nga studimet e Sufflay tė publikuar nė librin e tij “Serbi i Arnanasi”, (Serbėt dhe Shqiptarėt),faqe 65, botuar nė Tirane nė vitin 1926 thuhet :

“….Le ta shohė zotėria jote ēfarė do tė bėnin pėr juve nė Vlorė, se Plesajt e Korvesejt janė me zoterinė tėnde...”dhe“...popullsia e ketyre malėsive janė mė shumė se 50 fshatra, ku dalloheshin krahina si njėsi etnike mė vete e nė treva tė veēanta, Himarjotėt, Grisejtė e Korvesejtė.”

- Prof. Dr. Ismet Elezi nė librin e tij “E drejta zakonore e labėrise”, viti 2002, duke hedhur poshtė pohimet e E.ēelebia thotė se:“Shkenca jonė ka argumentuar se emri Kurvelesh rrjedh nga fisi Ilir i Korvesejve, qė banonin nė kėtė krahinė gjatė mesjetės sė herėshme”.

- E njėjta tezė ėshtė mbrojtur dhe nga Rrok Zojzi nė librin e tij “Etnografia Shqiptare”.

Tė pesė fshatrat e kėsaj krahine kanė altituda tė ndryshme nga niveli i detit: Progonati 957 m, Gusmari 943 m, Lekdushi 1207 m dhe Nivica 674 m . Pika mė e ulėt e kėsaj krahine ėshtė nė Nivicė (Te ura e Lumit) me 670 m, kur lartėsia mesatare e rrethit ėshtė rreth 730 m.



E Hene, 18 Korrik 2011



Komento

Mesfushori i Olympiakosit, shqiptari nga Struga me nënshtetësi zviceriane, Pajtim Kasami, është shpallur lojtari...
Ish traineri i Greqisë, portugezi Fernando Santos do të jetë traineri i ri i përfaqësueses së...
Qëndrimi i Frank Lampard-it tek Manchester Cuty ka gjasë të shtyhet deri në shkurt të 2015-s, sipas Sky...
Manchester United vazhdon tatëpjetën, teksa të dielën u mund 5-3 nga Leicester City. Për një nga legjendat...
Daniele de Rossi do të mungojë nga ndeshjet vendimtare me Manchester Sity dhe Juventus, pasi siç bëri të ditur...
Avantazh të SYRIZA-s kundrejt Demokracisë së Re konstatojnë dy sondazhet e fundit. Në sondazhin e publikuar...
Që nga e premtja 19 shtator ka hyrë në fuqi amendamenti për makinat e pasiguruara, sipas të cilit u rikthehen...
Për tremujorin e tretë të këtij viti do të kemi për herë të parë ritme pozitive zhvillimi,...
Drekë pune do të kenë në Berlin, kryeministri grek Antonis Samaras dhe kancelarja gjermane, Angela Merkel, të...
Që nga e hëna, 15 shtator rikthehen masat kufizuese për qarkullimin e mjeteve në qendër të Athinës...


© Copyright 2003 - 2014  Tribuna   Te gjitha te drejtat e rezervuara WPP