Masat që u adoptuan dhjetorin e kaluar nga Banka Qendrore Europiane, veçanërisht Financimi Afatagjatë (Long Term Refinancing Operation – LTRO), lehtësuan problemet e likuiditetit të bankave europiane, por nuk kuruan disavantazhin financiar të shteteve të zhytura në borxhe – anëtare të Eurozonës. Përderisa premiume-et e riskut të lartë të bondeve qeveritare venë në rrezik likuiditetin e bankave, kjo “gjysmë” zgjidhje nuk është e mjaftueshme.

Vërtet, zgjidhja e propozuar e lë gjysmën e Eurozonës të nëvleftësuar në një situatë shtetesh të botës së tretë, me huara të mëdha në çdo monedhë të huaj. Në vend të Fondit Monetar Ndërkombëtar është Gjermania ajo që ka marrë përsipër të zgjidhë problemin, duke imponuar një disiplinë të rreptë financiare në këto vende. Mirëpo, kjo lëvizje do të krijojë presione politike dhe ekonomike që do të mund ta shkatërronin bashkimin Europian.

Kam propozuar një plan që do t’i jepte mundësinë Italisë dhe Spanjës të rifinancojnë borxhin e tyre duke hedhur në qarkullim bono thesari me interes 1%. I dhashë këtij plani emrin e mikut tim, Tomasso Padoa – Schiopa, i cili, si kryebankier i Italisë në vitet 1990, ndihmli stabilizimin e financave të vendit të tij.

Plani është mjaft i ndërlikuar, por qëndron, sa nga ana juridike, aq edhe teknike dhe e përshkruaj me hollësi në librin tim të ri “Financial Turmoil in Europe and the United States”, (Trazira financiare në Europë dhe në Shtetet e Bashkuara”.

Mirëpo, autoritetet europiane e refuzuan planin tim për hatër të Financimit Afatgjatë (LTRO). Ndryshimi ndërmjet këtyre dy projekteve është se imi parashikonte lehtësim të menjëhershëm në Itali dhe në Spanjë, ndërsa LTRO i vendoste bankat italiane dhe spanjolle në një procedurë thuajse të parrezikshme shitblerjesh (arbitrage), duke i lënë bondet qeveritare të enden në buzë të greminës.

Propozimi im konsiston në atë që të përdorim Fondin Europian të Stabilitetit Financiar (EFSF), dhe Mekanizmin Europian të Stabilitetit (ESM), për të garantuar Bankën Qendrore Europiane ndaj rrezikut të aftësisë paguese për bonot e reja të thesarit që do të emetonin Italia dhe Spanja dhe të cilat Banka Qendrore Europiane (BQE) do t’i blinte nga bankat tregtare. Diçka e tillë do ta lejonte Autoritetit Bankar Europian (European Banking Authority) t’i konsiderojë këto kambale si ekuivalente të monedhës, pasi do të mund t’i shiteshin në çdo moment BQE-së.

Kështu do të përmirësohej në mënyrë drastike qëndrueshmëria e borxhit të këtyre shteteve. Italia, për shembull, do ta shihte koston mesatare të kreditimit të saj të zbriste nga 4,3% që është sot. Do të rikthehej kredibiliteti huamarrës, bankat nuk do të penalizoheshin për posedimin e bonove qeveritare dhe vendi do të përfitonte gradualisht akses në tregje, me interesa më të arsyeshëm.

Ky propozim i imi përmbush, sa premisat, aq edhe frymën e nenit 123 të Konventës së Lisbonës. Misioni i BQE është t’u ofrojë likuiditete bankave, ndërsa EFSF dhe ESM janë projektuar për të përthithur rrezikun e aftësisë paguese. Bashkarisht, EFSF dhe ESM mund të arrijnë atë çka nuk mund ta arrijë e vetme BQE. Kjo do të ofronte një lehtësim të përkohshëm të gabimeve eventuale në planizimin e euros, derisa shtetet anëtare të Eurozonës të gjejnë një zgjidhje më të përhershme.

Sidomos EFSF disponon mundësira të pakufishme për të garantuar bonot e thesarit të Eurozonës, sepse asnjë shtet nuk do të mundte të shpallë falimentim për sa kohë ky mekanizëm gjendet në funksionim.

Për herë të parë gjatë vazhdimit të kësaj krize, autoritetet europiane duhet t’i futen një ndërmarrjeje për të cilën disponojnë burime të shumta. Një gjë e tillë do të shkaktonte një surprizë të kënaqshme në tregje, duke e përmbysur pozitivisht klimën.

Përkundër diskutimeve aktuale, një zgjidhje afatgjatë do t’i ofronte një motiv Europës për të dalë më në fund nga rrethi vicioz i inflacionit në të cilin është futur. Kjo lëvizje duhet të vijë nga vetë Bashkimi Europian, sepse çdo shtet anëtar, më vete, në një mbikqyrje të rreptë financiare. Do të duhet të jetë dicka që do ta garantojnë të gjitha vendet bashkarisht. Domethënë, “eurobond”, me njerën apo tjetrën trajtë.



*) George Soros është drejtor i Soros Fund Management dhe i Open Society Institute. Shkrimi është publikuar në www.project-syndicate.org



E Hene, 30 Janar 2012