E Shtune, 20 Dhjetor 2014



Familja e sotme dhe problemet e saj

N? emigracion dhe jo vet

Maria Xega

Nga Maria Xega



N? vitet e fundit koncepti i familjes, por edhe vet? familja shqiptare ?sht? duke kaluar nj? kriz? t? madhe. Nj? kriz?, e cila ia ka ndryshuar p?rgjithmon? fytyr?n familjes tradicionale shqiptare. E kaluar ?sht? tashm? familja me gjysh, gjyshe, kush?rinj e kush?rira. Tashm? familja p?rb?het nga vet?m nga prind?rit dhe f?mij?t. E kaluar ?sht? tashm? familja ku autoriteti i prindit ishte i padiskutuesh?m. Familja, e cila dikur ishte e shenjt?, p?r t? cil?n kan? dal? aq shum? proverba prej popullit, sot nuk ngjan m? me t? vjetr?n. Shnd?rrimi i shoq?ris?, nga nj? shoq?ri tradicionale dhe e mbyllur n? nj? shoq?ri t? hapur kapitaliste, si dhe ndryshimet rr?nj?sore sociale e ekonomike, q? ishin p?rfundim i k?tij kalimi, krijuan nj? model t? ri t? familjes, i cili nuk ngjan pothuajse n? asgj? me vite m? p?rpara. Rritja e divorceve, zvog?limi i lindjeve, bashk?jetesa pa kuror?, krijimi i lidhjeve t? paq?ndrueshme e q? m? shpejt p?rfundojn? se sa fillojn?, familjet e modeli i funksionimit t? tyre n? kushtet e emigracionit, jan? disa nga karakteristikat kryesore t? kriz?s q? vihen re n? familjen e sotme shqiptare.

Cilat jan? pasojat e nj? krize t? till?? Si evoluon konflikti midis brezave? Sa jan? t? gatshme familjet shqiptare n? emigracion dhe jo vet?m t?i p?rshtaten nj? ndryshimi t? till? kaq t? madh?

?rol luajn? mentaliteti i prind?rve, i vet? t? rinjve, si edhe ambienti shoq?ror ku jetojm?, n? krijimin e nj? familjeje t? nd?rtuar mbi baza t? sh?ndosha? A ?sht? e p?rgatitur familja shqiptare, si? e kemi njohur deri m? sot, t? p?rballoj? k?t? ndryshim kolosal, apo konflikti q? krijohet n? gjirin e familjes ?sht? antagonist? ?rol luan edukata e trash?guar familjare, niveli kulturor n? ruajtjen dhe nd?rtimin e familjeve t? sh?ndosha?

Sa ka ndikuar emigracioni dhe cilat jan? pasojat e tij n? familjen e sotme shqiptare? P?rse emigracioni, duket se ka ?shkat?rruar edukat?n? q? t? rinjt? merrnin dikur n? Shqip?ri? A ?sht? fajtor emigracioni, shoq?ria ku jetojn? tashm? t? rinjt?, por edhe prind?rit p?r k?t? ndryshim? Mos vall? fajtore edhe nj? her? ?sht? ambienti e shoq?ria e vendit t? huaj, n? faktin q? shpesh t? rinjt?, por jo rrall? edhe prind?rit nd?rtojn? marr?dh?nie t? ftohta e t? paq?ndrueshme brenda familjes?

?rol luan ekonomia n? marr?dh?niet dhe n? vet? familjen? T? qenit i pavarur ekonomikisht sa ndikon?

Sot kur mentaliteti i vet? t? rinjve si pasoj? e trysnis? s? fuqishme e t? p?rditshme q? detyrohet t? p?rballoj? prej jet?s s? p?rditshme, shoq?ris?, ambientit e mentalitetit t? ri, mos vall? duhen rishikuar e ndryshuar mjaft nga konceptet e vjetra mbi familjen dhe rolin e saj?

Le t? p?rpiqemi t?u japim p?rgjigje k?tyre pyetjeve.

Sipas studimeve t? kryera koh?t e fundit nga sociolog? t? ndrysh?m kjo kriz? ishte e pritshme dhe e pashmangshme. Cilat jan? fenomenet baz? q? shprehin n? trajt?n m? t? plot? t? kriz?s n? familjen e sotme:

- Shtimi n? num?r i divorceve dhe prishjes s? familjeve

- Konflikti i hapur nd?rmjet prind?rve e f?mij?ve

- Shtimi i familjeve q? kan? nj? kryefamiljar

- Rritja e numrit t? personave, kryesisht t? rinjve, q? bashk?jetojn? pa v?n? kuror?

- Martesat q? kryhen mbi baz?n e interesit ekonomik dhe jo lidhjes shpirt?rore

- Zvog?limi i numrit t? f?mij?ve p?r familje

- Mungesa e mir?qenies, papun?sia dhe pamund?sia e mbajtjes s? nj? familjeje.

N? nj? pjes? jo t? vog?l t? t? rinjve v?rehet nj? p?rshtatje me e madhe me ambientin e shoq?rin? kapitaliste. P?r ta martesa dhe familja nuk ?sht? nj? lidhje shpirt?rore, nuk ?sht? lidhje q? krijohet me nj? shok jete, por ?sht? di?ka shpesh her? e rast?sishme, disa her? e nevojshme dhe n? shumic?n e rasteve nj? lidhje q? krijohet duke patur p?r baz? interesat ekonomike e financiare.

Nuk ?sht? i pak?t numri i t? rinjve q? bashk?jetojn? p?r nj? koh? t? gjat? p?rpara se t? vendosin t? krijojn? s? bashku familje apo jo? Dhe kjo ?sht? nj? gj? normale dhe q? i sh?rben nd?rtimit t? nj? familjeje t? sh?ndosh?. P?rse? T? rinjt? duke qen? p?r nj? periudh? bashk? jan? t? detyruar t? p?rballojn? s? bashku v?shtir?sit? ekonomike, t? jet?s, t? p?rballojn? trysnin? e ambientit, etj. Dhe nga kjo mundet t? dalin m? t? fort? e m? t? p?rgatitur p?r jet?n. Nuk p?rjashtohet mund?sia q? ata t? thyhen nga t? gjitha k?to v?shtir?si dhe duke mos pas v?n? kuror? t? ndahen m? shpejt se sa do t? ndaheshin duke qen? t? martuar.



Dashuria kalon nga xhepi!

?sht? nj? shprehje q? po d?gjohet gjithnj? e m? shpesh k?to vitet e fundit. Nuk jan? t? pakta rastet kur krijohen familje pa asnj? baz? t? sh?ndosh?, rrjedhoj? e njohjeve t? rast?sishme, apo e mbles?rive pa periudh?n e nevojshme e t? domosdoshme t? njohjes. Nuk jan? t? pakta familjet q? krijohen mbi baz?n e entusiazmit t? par? dhe q? shp?rb?hen shum? shpejt. T? shumta n? num?r jan? edhe lidhjet apo familjet q? krijohen duke marr? parasysh gjendjen ekonomike t? partnerit, pra t? ngritura mbi baz?n e interesit ekonomik. P?rgjith?sisht k?to jan? familje q? nuk kan? koh?zgjatje dhe q? fati i tyre shpesh ?sht? i paracaktuar. Gjithashtu t? shumta jan? edhe ato martesa q? kryhen nd?rmjet t? panjohurish fare vet?m e vet?m p?r t? shp?tuar prej varf?ris? e mjerimit. Fundi...?

Nj? nga shkaqet e kriz?s q? kalon familja e sotme ?sht? edhe zvog?limi i numrit t? f?mij?ve, gj? q? p?rb?n nj? hallk? shum? t? fuqishme lidh?se p?r familjen, krijon detyrime dhe p?rgjegj?si tek prind?rit. N? t? rinjt? e sot?m, n? familjet e reja vihet re nj? fenomen. Nuk d?shirojn? t? lindin shpejt f?mij?, ose d?shirojn? jo m? tep?r se nj? f?mij?, pasi duan t? kalojn? mir?, t? shijojn? jet?n, pushimet, d?frimet, etj. P?rve? k?saj arsyeje, e cila gjithsesi duhet respektuar, ata nxjerrin edhe nj? arsye tjet?r, at? q? shpesh nuk i kan? mund?sit? financiare te rritjes dhe t? edukimit t? nevojsh?m t? f?mij?ve, mungesa e nj? pune t? sigurt?, mungesa e sht?pive, fakti q? mjaft femra sot punojn? dhe nuk disponojn? koh?n e nevojshme p?r rritjen dhe edukimin e tyre dhe se t? rrit?sh sot nj? f?mij? ashtu si? duhet, duhen shpenzime t? m?dha. Po kaq t? m?dha jan? dhe p?rgjegj?sit?. N? familjet e sotme vihet re edhe nj? konflikt i hapur dhe shpeshher? edhe antagonist nd?rmjet prind?rve t? mbrujtur e me konceptin tradicional t? familjes dhe t? rinjve, t? cil?t n? shum? raste nuk e pranojn? mentalitetin e prind?rve t? tyre. Kryesisht p?r ato q? p?rmend?m m? sip?r. Mungesa e taktit dhe intoleranca q? vihen re n? shum? raste ka b?r? q? lidhjet nd?rmjet brezit t? vjet?r me at? t? ri n? familje t? jen? mjaft t? epueshme dhe kontradiktat t? jen? mjaft t? ashpra. P?r shum? prind?r nuk mund t? konceptohet dot bashk?jetesa nd?rmjet dy t? rinjve pa u martuar, nuk mund t? konceptojn? dot lidhjet e ndryshme erotike t? f?mij?ve t? tyre. Nuk jan? m?suar ende dhe v?shtir? se do t? m?sohen me faktin q? f?mij?t e tyre t? dalin e t? d?frejne deri n? or?t e vona t? nat?s. Shqet?simi n? k?t? rast ?sht? ?mbeturin?? e konceptit tradicional t? familjes. Gjithsesi k?to jan? probleme me t? cilat ndeshen t? gjitha familjet n? shoq?rin? urbane.

Megjithat? te pjesa m? e madhe e shqiptar?ve, dhe kryesisht atyre emigrant?, koncepti i familjes ende ?sht? i shenjt?. Ndoshta edhe p?r faktin se nj? pjes? e madhe e tyre erdh?n e u vendos?n n? Greqi para shum? vitesh, kur edhe koncepti p?r familjen nuk kishte ndryshuar dhe mentaliteti q? ata soll?n dhe transmetuan tek brezi i ri ishte i nj?jt? me at? t? viteve t? m?parshme. Kjo ka b?r? q? familjet t? jen? t? q?ndrueshme dhe me nj? edukat? t? denj? qytetare. Ata shprehen se u p?lqen jeta familjare dhe se do t? d?shironin t? krijonin familje, megjith? v?shtir?sit? e shumta q? u duhet t? p?rballojn?. Tek nj? pjes? e madhe e t? rinjve emigrant? shqiptar? mbizot?ron koncepti se me bashk?shortin/ bashk?shorten duhet t? jesh edhe mik, edhe dashnor, edhe shok jete. Nj? koncept i drejt? q? po z? vend gjithnj? e m? shum?. N? radh?t e emigrant?ve t? b?n p?rshtypje fakti q? n? p?rgjith?si kan? familje t? q?ndrueshme e q? p?rpiqen t?i edukojn? f?mij?t e tyre me nj? edukat? t? sh?ndosh?, duke marr? gjith?ka t? mir? e t? bukur nga jeta e tradita shqiptare. Nuk jan? t? pakt? ata prind?r, q? megjith?se t? lodhur e t? rraskapitur nga puna e r?nd? gjejn? koh? q? t? merren me f?mij?t e tyre, t? interesohen n? shkoll? p?r p?rparimin e tyre, t?u japin nj? edukat? e moral t? sh?ndosh? qytetar. Por probleme vihen re edhe n? emigracion. Jo vet?m prind?rit q? kan? f?mij? n? mosh?n q? duhet t? krijojn? familje, por edhe vet? t? rinjt? shprehin nj? shqet?sim t? madh, p?r faktin se k?tu ?sht? e v?shtir? mund?sia e njohjes nd?rmjet tyre. Mund?sit? e kontaktit nd?rmjet t? rinjve n? m?nyr? q? t? njihen jan? t? pakta. Kryesisht njohjet b?hen n?p?rmjet familjeve, shoq?ris?, shkoll?s. N? m? t? shumt?n e rasteve jan? njohje t? sh?ndosha, pasi edhe niveli ekonomik dhe mentaliteti jan? pothuajse t? nj?jta.

Nj? koncept pak m? i ndrysh?m mbizot?ron n? radh?t e t? rinjve shqiptar? student? n? Greqi. P?rsa u p?rket lidhjeve erotike jan? t? lirsh?m dhe i p?rshtaten mentalitetit grek, nuk ngurrojn? t? krijojn? lidhje erotike edhe thjesht p?r faktin se u p?lqen n? paraqitje djali apo vajza, por kur vjen puna p?r nj? lidhje serioze me q?llimin final martes? dhe krijimin e familjes, tek ta nxjerr krye koncepti ?konservator? i prind?rve t? tyre.

Gjithsesi, ndryshimet q? kan? ndodhur n? jet?n politike, sociale e ekonomike nuk mund t? mos ndikojn? edhe n? familjen e sotme shqiptare. Nj? p?rshtatje e gjith?kaje t? mir? t? tradit?s me konceptet moderne per?ndimore p?r familjen ve?se an? pozitive ka.



E Premte, 21 Dhjetor 2007


Komentet e juaja

E Hene, 15 Dhjetor 2014  Amadeo Cela
Mesazh dhe shkrim i rendesishem, ju pergezoj!

Komento

TIRANË, 9 Dhjetor /ATSH/ -Kryeministri Edi Rama është sot në Bruksel për të marrë pjesë në...
Me ligjin e ri të miratuar së fundmi, një i vetpunësuar mund të blejë 20 vjet me rreth 200 mijë lekë...
Me 155 vota “pro” u votua buxheti i shtetit për vitin 2015, në një votim ku morën pjesë 290...
Zyrtarët amerikanë paralajmërojnë se publikimi i një raporti mbi disa praktika të CIA në...
Mijëra hungarezë protestuan kundër korrupsionit në organin tatimor të vendit dhe kërkuan më...
Rusia thotë se është e përkushtuar për të zhvilluar bisedime këtë javë me qëllimin...
Hapet rruga për qarkullimin në mënyrë eksperimentale të autobusave pa drejtues mjeti në Greqi, me...
Rritje 1,9% ka shënuar produkti i përgjithshëm i brendshëm (PBB) në tremujorin e tretë të këtij...
Në 25,9% është evidentuar niveli i papunësisë në Greqi në gusht 2014, duke shënuar një...
Papa Françesku, i kërkoi sot Lindjes së Mesme dhe Turqisë në mënyrë të veçantë...


© Copyright 2003 - 2014  Tribuna   Te gjitha te drejtat e rezervuara WPP